Demir Eksikliği Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Vücudumuzun yaklaşık %4’ünü oluşturan mineraller vücudumuzda çeşitli metabolik olayların düzenlenmesinde rol oynamaktadır. Bu sebeple vücudumuzun sağlıklı olabilmesi için minerallerin önemi büyüktür. Yetersiz ve dengesiz beslenme ise mineral eksikliğine yol açmaktadır. Bu da çeşitli sağlık problemlerine neden olmaktadır. Ülkemizde ve dünyada en çok görülen mineral eksikliği ise demir eksikliğidir.

Demir Eksikliği Nedir?

Demir eksikliği vücudumuzda yeteri kadar demir mineralinin bulunmaması ve vücut işlevleri için kullanılamamasıdır. Demir eksikliğinin bir sonucu olarak kansızlık olarak bilinen en yaygın anemi olan demir eksikliği anemisi ortaya çıkmaktadır. Ülkemizde demir eksikliği özellikle çocuklarda, gebe ve emzikli kadınlarda daha çok görülmektedir. Bu oran kırsal bölgelerde çok daha yüksektir.

Demir mineralinin vücudumuzdaki en önemli görevi akciğerden organlara oksijen taşınmasıdır. Düşük demir konsantrasyonu sonucunda hücrelere ve dokulara giden oksijen miktarında azalma olmaktadır. Ayrıca demir iyi bir bağışıklık sistemi ve bilişsel performansın iyi olabilmesi için gereklidir.

Demir içeren Proteinli Besinler

Demir Eksikliğinin Belirtileri Nedir?

Demir eksikliğinin belirtileri her zaman belirgin olmamakla beraber kan testleriyle eksikliklik belirlenebilir. İlk olarak ortaya çıkan belirtiler arasında ise saç ve tırnakların kırılması, cilt kuruluğu ve ağız yaraları gösterilebilir. Demir eksikliğinin ilerlemesi ve anemi durumunun ortaya çıkması durumunda ise daha farklı belirtiler görülmektedir. Sürekli yorgunluk hali, normalden fazla üşüme, konsantrasyon bozuklukları, saç dökülmesi, kulak çınlaması, baş ağrısı, depresyon ve baş dönmesi anemi belirtileri arasında gösterilebilir. Demir eksikliği görülen bazı hastalarda yiyecek olmayan buz, toprak, kahve telvesi, cam gibi bazı şeyleri yeme isteği görülebilmektedir.

Demir Eksikliğinin Tanısı Nasıl Konur?

Demir eksikliğinin oluşma aşamasında ilk olarak vücuttaki demir depoları boşalmaktadır. Demir eksikliği tanısı hekimler tarafından tıbbi geçmiş, aile öyküsü, çeşitli kan testlerine bakarak konulmaktadır. Hekimler kan testlerinde tam kan sayımı, serum demir ve demir bağlama düzeyine ve ayrıca ferritin düzeyine bakarak karar vermektedir. Serum kan demiri normal düzeyde görünse bile vücuttaki demir miktarı düşük olabilir. Bu nedenle diğer kan bulgularına da bakılmalıdır. Ferritin, vücuttaki demir depolarının durumunu gösterir. Depoların azalması ise demir eksikliğinin göstergesidir.

Demir Eksikliği Neden Olur?

Demir eksikliği vücutta demirin yeterli miktarda bulunmaması durumudur ve bu genellikle demire olan ihtiyacın artmasıyla beraber ortaya çıkmaktadır. Özellikle yetersiz ve düzensiz beslenme sonucunda da vücuda yeterli demir alınamamaktadır. Demir eksikliği kadınlarda erkeklere göre daha az görülmektedir. Bunun nedeni ise gebe ve emziklilik dönemlerinde demire olan ihtiyacın artması ve adet kanamalarıyla vücuttan demir atılımının daha fazla olmasıdır.

Mide ve bağırsakların alınması veya sağlıklı olarak çalışamaması durumunda demir emilimi olumsuz olarak etkilenmektedir. Sağlık koşullarının yetersiz olması sonucunda bağırsaklarda yaşayan bazı parazitlerin bulunması da demirin biyoyararlılığını düşürerek demir eksikliğine neden olmaktadır.

Özellikle tahıl ağırlıklı beslenen toplumlarda demir eksikliği daha fazla görülmektedir. Çay, kahve, kola gibi içeceklerin yemeklerle beraber ve çok miktarda tüketilmesi de demir emilimini azaltarak demir eksikliğine yol açmaktadır.

Büyüme ve gelişmenin yoğun olduğu ergenlik dönemi de demir eksikliği için risk oluşturabilmektedir. Demir depolarının yetersiz olması ve şiddetli adet kanamaları nedeniyle demir eksikliği ergenlik döneminde sıklıkla karşılaşılan bir sağlık sorunudur. Doğurganlık yaşındaki yaklaşık beş kadından birinde demir eksikliği anemisi görülmektedir.

Ayrıca aşırı kan kaybetme, diyaliz hastalığı, A vitamini eksikliği de demir eksikliğine yol açmaktadır.

Demir Eksikliği Hangi Hastalıklara Yol Açmaktadır?

Demir vücudumuzda oksijen taşınımında, bilişsel performans ve bağışıklık sistemi üzerine etkilidir. Bu nedenle ciddi olarak eksikliği sonucunda çeşitli sağlık sorunları ve rahatsızlıklar ortaya çıkabilmektedir. Daha hafif eksikliği halsizlik, sürekli uykulu olma, depresyon, nefes darlığı ve göğüs ağrısına yol açarken daha ağır seyreden demir eksikliği durumunda kalp ve damar problemleri, çeşitli enfeksiyonlar, çocuklarda büyüme ve gelişme problemleri gibi sorunlara yol açabilmektedir.

Gebelik döneminde ise demir eksikliğinin olması düşük doğum ağırlığı gibi bebeğin normal kilosunda olmaması, erken doğum riski, bebeğin zihinsel gelişiminde problemlere yol açmaktadır.

Demir Eksikliği Nasıl Tedavi Edilmektedir?

Demir eksikliği tedavisi beslenme, ilaçlar ve cerrahi olarak değişebilmektedir. Hangi tedavinin yapılacağı ise eksikliğin nedenine ve şiddetine göre değişim göstermektedir. En doğru tedavi yöntemi konusunda hekiminiz sizi bilgilendirecektir. Tedavinin amacı sadece yeterli vücutta yeterli demirin bulunmasını sağlamak değil, demir depolarını da doldurmaktır.

Demir düzeylerinin yükselmesi için ek olarak demir takviyesi alınabilmektedir. Takviyeler damla veya tablet olarak bulunabilmektedir. Ağır demir eksikliği anemisine sahip olan bireylere ise kan takviyesi verilebilmektedir. Yoğun adet kanaması yaşayan bireylerin hormonal destek alarak adet döngülerini düzenlemeleri, ciddi demir kaybının önüne geçerek demir eksikliği tedavisinde rol oynamaktadır.

Yüksek Demir İçeren Besinler

Demir eksikliğinin nedeni yetersiz gıda alımın ise, ilk olarak düzenli bir beslenme programı verilmeli ve bu programda demir açısından zengin karaciğer, balık, kırmızı et gibi besinlere yer verilmelidir.

Demir Eksikliği Olan Bireyler Nasıl Beslenmelidir?

Demir eksikliği genellikle kırsal bölgelerde ve tahıla dayalı beslenen toplumlarda, vejetaryenlerde daha fazla görülmektedir. Bunun nedeni tahıllarda bulunan demirin biyoyararlılığının daha az olmasından kaynaklanmaktadır. Beslenme tedavisinde yeterli ve dengeli bir beslenme programı uygulanmalıdır. Demir içeriği yüksek olan besinlerin tüketilmesi de demir depolarının düzenlenmesinde rol oynamaktadır.

Demir eksikliği olan bireyler beslenmelerinde demir içeriği ve biyoyararlılığı yüksek olan kuru kayısı ve kuru üzüm gibi kurutulmuş meyveler, kırmızı et ve karaciğer, pekmez, tahıllar, yumurta, lahana, fasulye, pancar, patates, fındık, badem, şeftali, armut, hurma, kabak ve balık gibi besinlere yer vermelidirler.

C vitamini ise demir emilimini olumlu yönde etkilemektedir. Bu sebeple demir içeriği yüksek besinlerin yanında C vitamini içeren besinlerin tüketilmesi yararlı olacaktır. Örneğin bir et yemeğinin yanında yoğurt yerine bol limonlu bir yeşil salatanın tercih edilmesi demir eksikliği olan bireyler için daha iyi bir tercih olacaktır.

Demir Eksikliği Olan Bireyler Hangi Besinleri Tüketmemelidir?

Vücudumuza alınan besinlerin hücrelerimiz tarafından kullanılabilmesi için çeşitli reaksiyonlar geçirerek parçalara ayrılması ve enerjiye dönüşmesi gerekmektedir. Bu değişimler gerçekleşirken oksijen kullanılmaktadır. Demir ise oksijen taşınımında rol oynadığından metabolizmanın düzenli çalışabilmesi için önemlidir. Eğer vücudumuzda yeteri kadar demir yok ise hemoglobin o kadar az oksijen taşır ve metabolizma daha yavaş çalışır.

Yapılan araştırmalarda demir eksikliği olan bireylerin iyi demir depolarına sahip bireylere göre çok daha yavaş kilo kaybettiği görülmüştür. Düzenli ve sağlıklı kilo kaybı için demir depolarının dolu olması önem taşımaktadır.

Hayatınıza daha sağlıklı bir sayfa açmak isterseniz Fittouch'un Uzman Diyetisyen ve Antrenörlerini hemen incelemeye başlayabilirsiniz.

En Son Yazılar


Yazılarımızdan ilk senin haberin olsun!

Haftalık gelişmeler, bilgilendirici makaleler ve daha fazlası için kayıt ol. Spam yok.
Bilgilerinizi asla paylaşmayacağız.